Kategorie
Blog

Pulsoksymetria i saturacja – co to jest?

Ostatnimi czasy pulsoksymetria i saturacja stały się hasłami popularnymi. I bardzo dobrze, gdyż służą do kontroli stanu zdrowia. Na czym polega pulsoksymetria a o czym informuje saturacja wyjaśnię w tym artykule.

Co to jest

pulsoksymetria? 

Pulsoksymetria to pomiar wysycenia krwi tętniczej tlenem. Dzięki temu prostemu i bezbolesnemu badaniu dowiadujemy się czy nasz organizm jest prawidłowo zaopatrywany w tlen. W warunkach pozaszpitalnych możemy wykorzystać do pomiaru małe, przenośne urządzenie zwane pulsoksymetrem. Aktualnie, w czasach pandemii, jest wiele aptek oraz sklepów internetowych prowadzących sprzedaż tych aparatów. Wybór jest bardzo duży co sprawia, że czasami trudno się zdecydować, który model wybrać. W dalszej części podpowiem czym się kierować przy wyborze pulsoksymetru

W jaki sposób w czasie pulsoksymetrii mierzony jest tlen? 

Pulsoksymetr wysyła różnej długości fale światła, które są pochłaniane przez czerwony barwnik krwi zwany hemoglobiną. To właśnie ona odpowiada za przenoszenie tlenu w naszym organizmie. Pochłanianie fal światła jest zmienne w zależności od tego czy hemoglobina połączona jest z tlenem i ile go transportuje. Stąd wypływa pierwszy wniosek: do pulsoksymetrii, oprócz aparatu, potrzebny jest prawidłowy przepływ krwi.  

To ważne! 

Duży spadek ciśnienia krwi lub wyziębienie powodują zmniejszony przepływ krwi co ma wpływ na wynik pulsoksymetrii. W skrajnych przypadkach może nawet uniemożliwić pomiar.

Komu przyda się pulsoksymetr? 

Możliwość wykonania pulsoksymetrii jest ważna dla osób: 

  • z chorobami płuc i oskrzeli (zarówno przewlekłymi jak i ostrymi w przebiegu zakażenia), 
  • chorym na serce (np. niewydolność serca, wady serca). 

Pulsoksymetry stały się obecnie bardzo rozpowszechnionymi urządzeniami przydatnymi do monitorowania wysycenia krwi tlenem u chorych na COVID-19. W wielu przychodniach istnieje możliwość, po skontaktowaniu się z lekarzem rodzinnym, wypożyczenia pulsoksymetru co jest wygodną opcją u osób bez chorób przewlekłych.  

Jakie czynniki mogą zafałszować lub uniemożliwić pulsoksymetrię? 

Istnieje wiele czynników, które mogą zmienić wynik pomiaru pomimo prawidłowej techniki i dobrego pulsoksymetru. Należą do nich: 

  • lakier na paznokciach, tipsy, paznokcie żelowe, 
  • zmiany chorobowe na paznokciach (np. grzybicze), 
  • niedokrwistość (anemia), 
  • zmniejszony przepływ krwi (zaburzenia krążenia w palcach rąk np. u osób z cukrzycą, miażdżycą, chorobami tętnic). 

W niedokrwistości zmniejsza się ilość hemoglobiny we krwi co powoduje, że mniej tlenu ulegnie przyłączeniu i popłynie do różnych części naszego ciała. Płuca i oskrzela są zdrowe, ale my widzimy na pulsoksymetrze, że mamy mniej tlenu. 

W chorobach takich jak cukrzyca i miażdżyca zniszczeniu ulegają naczynia krwionośne. Pogarsza to przepływ krwi w tych naczyniach i w konsekwencji może spowodować niższą wartość pulsoksymetrii. Przy ocenie nieprawidłowego wyniku badania ważna jest rozmowa z lekarzem i przekazanie informacji o chorobach przewlekłych. Czasami do prawidłowej interpretacji wyniku potrzebne jest zrobienie badań dodatkowych. 

Saturacja – co to takiego?

Saturacja to ilość hemoglobiny połączonej z tlenem, czyli informacja o tym, ile tlenu zawiera przepływająca krew. Saturacja jest mierzona w czasie pulsoksymetrii a wynik pomiaru podawany jest w procentach.

Pulsoksymetr wynik
Pulsoksymetr wynik

Jakie są normy? 

  • Prawidłowa saturacja → 96-99%  
  • Zmniejszona saturacja → poniżej 92% 

Co trzeba zrobić po zmierzeniu saturacji? Jeżeli 

  • powtarza się wynik pomiędzy 92-95% to warto powiedzieć o tym lekarzowi i zrobić badania w poszukiwaniu przyczyny, 
  • saturacja zmniejszy się poniżej 90% to należy w trybie natychmiastowym skontaktować się z lekarzem lub zgłosić do szpitala. 

Jak prawidłowo wykonać pomiar saturacji? 

Staliśmy się szczęśliwymi posiadaczami pulsoksymetru i co dalej? Trzeba dokonać pomiaru. Gdzie najczęściej zakładane są pulsoksymetry? Aparaty dostępne na rynku zakładamy na: 

  • palcach rąk lub stóp, 
  • płatku usznym, 
  • nadgarstku. 

Przeglądając ofertę aptek i sklepów internetowych nabieramy pewności, że powszechnie dostępne są pulsoksymetry napalcowe

Zatem:

  1. zakładamy pulsoksymetr na palec środkowy lub wskazujący ciepłej dłoni (wyświetlacz powinien znajdować się nad paznokciem), 
  1. chwilę czekamy nie ruszając dłonią, 
  1. pierwsza liczba, która pojawia się na pulsoksymetrze, oznaczona skrótem SpO2, to saturacja
  1. druga liczba oznaczona skrótem PR to puls, czyli tętno. Puls rośnie, gdy zmniejsza się saturacja, ponieważ serce zaczyna bić szybciej w odpowiedzi na niedotlenienie, 
  1. jeżeli wynik jest poniżej normy, warto zrobić kontrolny pomiar na innym palcu lub drugiej ręce. Pamiętajmy, że ręce powinny być ciepłe.  
  1. Gdy powtarza się saturacja poniżej 92% powinniśmy skontaktować się z lekarzem. 

Niedotlenienie, czyli zmniejszona saturacja – jakie ma znaczenie? 

Za niski wynik pulsoksymetrii jest niebezpieczny, ponieważ każdy narząd do prawidłowego działania potrzebuje tlenu.  

Niedotlenienie sprawia, że: 

  • mięśnie szybciej się męczą i czujemy się osłabieni, 
  • mózg powoduje zaburzenia pamięci i koncentracji, 
  • serce grozi zawałem i arytmią. 

Jednym słowem powiedzenie „potrzebny do życia jak tlen” ma głębokie uzasadnienie. Niedotleniony organizm gorzej pracuje. Jeżeli niedotlenienie trwa dłużej może spowodować nieodwracalne uszkodzenia różnych narządów. 

I na koniec podpowiedź – jaki wybrać pulsoksymetr? 

Wybieramy urządzenie do pomiaru parametru ważnego dla naszego zdrowia. Chcemy, żeby działał niezawodnie, mierzył dokładnie i był dla nas bezpieczny. Dobrze by było zatem aby aparat posiadał certyfikat zaświadczający, że jest to urządzenie medyczne. Takiego certyfikatu zazwyczaj nie posiadają zegarki i opaski sportowe z wbudowanym pulsoksymetrem

Co daje certyfikat?  

Certyfikat daje gwarancję, że pulsoksymetr spełnia obowiązujące wymogi stawiane przed urządzeniami medycznymi. Wyrób został sprawdzony przez niezależną jednostkę certyfikującą i numer tej jednostki (czterocyfrowy) musi być umieszczony przy symbolu CE. 

Pulsoksymetr certyfikat
Pulsoksymetr certyfikat

W Unii Europejskiej urządzenia medyczne podlegają zasadom dyrektywy 2007/47/EC, która określa jakie warunki mają spełniać, aby gwarantowały odpowiednią jakość pomiaru. 

Autor: dr n. med. Katarzyna Wrotek 

drwsieci.pl